زندگی سالم > سلامتی > بیماری ها > کم‌کاری تيروئيد علل و درمان آن
کم‌کاری تيروئيد
سایز نوشته:
رنگ نوشته:

تيروئيد غده‌ای است به شكل پروانه در جلوي گردن در پايين حنجره و بالاي استخوان‌های ترقوه، تيروئيد دو نوع هورمون ترشح  می‌کند به نام‌های T4 و T3 كار اين هورمون‌ها تنظيم چگونگي مصرف و ذخيره انرژي در بدن است. در حقيقت تيروئيد مسئول تنظيم سوخت‌وساز بدن می‌باشد. عملكرد تيروئيد توسط غده ديگري در بدن به نام هيپوفيز تنظيم می‌شود. هيپوفيز در مغز قرار دارد و با ترشح هورمون محرك تيروئيد، باعث افزايش ترشح هورمون‌های تيروئيد می‌شود. تيروئيد ممكن است دچار کم‌کاری يا پركاري شود.

کم‌کاری تيروئيد

وقتي تيروئيد به‌اندازه كافي هورمون ترشح نكند فرد دچار کم‌کاری تيروئيد می‌شود. کم‌کاری شایع‌ترین فرم بیماری‌هایی تيروئيد است. در خانم‌ها بيشتر از آقايان ديده می‌شود و با افزايش سن افزايش می‌یابد.

علائم کم‌کاری تيروئيد

نشانه‌های کم‌کاری تيروئيد بسيار متفاوت‌اند. ممكن است يك فرد دچار کم‌کاری تيروئيد باشد و علامتي نداشته باشد و برعكس فرد ديگري علائم بسيار شديد داشته باشد. کم‌کاری تيروئيد معمولاً تدريجاً ايجاد می‌شود. براي همين در ابتدا علائم خفيف است و با پيشرفت بيماري علائم شديدتر می‌شود. به همين علت گاهي بيماران به‌طور اتفاقي تشخيص داده می‌شوند.

علائم و نشانه‌های کم‌کاری تیروئید

علائم و نشانه‌های کم‌کاری تیروئید

کم‌کاری تیروئید علاوه براثر بر روی TSH سبب ایجاد علائم دیگری نیز در بدن می‌شوند این علائم عبارت‌اند از :

  • افزایش حساسیت به سرما
  • خستگی
  • افزایش وزن غیرقابل توضیح
  • پوست خشک غیرمنتظره
  • یبوست
  • درد و خشکی عضلانی
  • درد و تورم مفاصل
  • افسردگی و یا سایر تغییرات خلق‌وخوی
  • با سرعت کمتری ضربان قلب عادی
  • نازک شدن مو
  • تغییرات چرخه قاعدگی
  • تفکر و یا صحبت کردن آهسته

علل کم‌کاری تیروئید

در ابتلا به کم‌کاری تیروئید، عوامل بسیاری دخیل هستند اما در این مقاله، از بین ده‌ها عامل، ۶ مورد از شایع‌ترین آن‌ها برای شما قرار داده‌شده است

  • التهاب تیروئید
  • رادیوتراپی ناحیه گردن
  • درمان ید رادیواکتیو
  • استفاده از داروهای خاص
  • جراحی تیروئید
  • مصرف کم یُد

تشخيص کم‌کاری تيروئيد

با انجام آزمايش خون تشخيص داده می‌شود. اولين قدم اندازه‌گیری هورموني است كه از هيپوفيز براي تحريك ترشح هورمون‌های تيروئيد، توليد می‌شود. اين هورمون TSH نام دارد. البته براي افزايش وقت تشخيص می‌توانیم هورمون تيروئيد را هم‌اندازه بگيريم. فردي كه دچار کم‌کاری تيروئيد است سطح هورمون TSH او بالا می‌رود.

تفسیر نتیجه آزمایش تیروئید

تفسیر نتیجه آزمایش تیروئید

  • TSH در محدوده طبیعی : مقدار طبیعی TSH بین ۰.۴ – ۴.۰ mIU / L است و اگر مقدار TSH شما در این اندازه است عملکرد آن طبیعی است بااین‌حال، اگر در آزمایشان مقدار TSH نرمال باشد بازهم نمی‌توان مشکلات تیروئید را رد کرد. حداکثر نرمال TSH نشان‌دهنده تکامل مشکلات بالقوه تیروئید است.
  • TSH در محدوده بسیار کم: اگر TSHشما پایین باشد ، غده تیروئید، بیش‌ازحد تترا یدوتیرونین (T4) یا تری یدوتیرونین (T3) یا هردوی این هورمون‌ها را ترشح کند به این حالت پرکاری تیروئید می‌گویند ،برای تشخیص پرکاری تیروئید، آزمایش خون بیشتری موردنیاز خواهد بود.
  • TSH در محدوده بالا: TSH با تحریک تیروئید سبب تولید و انتشار هورمون T4 و T3 می‌شود.اگر تیروئید فعال باشد به‌اندازه کافی T4 و T3 زیاد آزاد نمی‌کند بنابراین غده هیپوفیز TSH بیشتری آزاد می‌کند و جبران خواهد کرد. بنابراین، یک TSH بالا نشانه‌ای از کم‌کاری تیروئید است.کم کاری تیروئید وضعیتی که در آن غده تیروئید مقادیر ناکافی از هورمون تولید می‌کند.

پیشگیری از کم‌کاری تیروئید

برای پیشگیری از کم‌کاری تیروئید ، شما نیازمند تغییر سبک زندگی بر مبنای سلامتی هستید. باید هر غذایی که دوست داشتید را نخورید و غذاهای مفید بخورید. به موارد زیر دقت کنید:

  • اصلاح رژیم غذایی
  • احتیاط در مصرف غذاهای خاص
  • مصرف غذاهای حاوی ید
  • ورزش کنید

درمان کم‌کاری تيروئيد

کم‌کاری تيروئيد با جايگزين كردن هورمون تيروئيد درمان می‌شود. قرص‌های تيروئيد كه همان هورمون تيروئيد T4 هستند معمولاً به‌صورت خوراكي یک‌بار در روز و با شكم خالي استفاده می‌شوند. در بهترين حالت خوب است قرص تيروئيد را صبح‌ها يك ساعت قبل از صبحانه بخورند. معمولاً پس از شروع درمان در عرض دو هفته بيمار احساس بهبودي می‌کند ولي براي برطرف شدن كامل علائم گاهي تا چند ماه فرصت لازم است. تغيير دوز دارو بايد حتماً زير نظر پزشك باشد و سرخود نبايد دارو را قطع يا کم‌وزیاد كرد.

قرص لووتیروکسین برای کم کاری تیروئید

پزشك وقتي داروي تيروئيد (لووتيروكسين) را شروع می‌کند معمولاً ۶ هفته بعد آزمايش مجدد می‌دهد تا دوز مناسب دارو را پيدا كند. وقتي دوز مناسب داروي تيروئيد مشخص شد بيماران می‌توانند ساليانه آزمايش بدهند. گاهي اوقات بر اساس شرايط بيمار لازم است دوز دارو تغيير كند كه اين كار با توجه به آزمايش و توسط پزشك انجام می‌شود. مثلاً گاهي بيماري تيروئيد تشديد می‌شود يا در شرايط حاملگي لازم است دوز دارو را افزايش دهيم. مصرف بعضي داروها مثل قرص‌های كلسيم، آهن، آنتی‌اسیدهای حاوي آلومينيوم می‌تواند در جذب اختلال ايجاد كند. و بايد در زمان متفاوتي از قرص تيروئيد خورده شود. گاهي اوقات به دنبال كاهش وزن يا افزايش سن لازم است دوز داروي تيروئيد كاهش يايد.

درمان طبیعی کم‌کاری تيروئيد

اولین خط دفاعی برای درمان کم‌کاری تیروئید تغییر رژیم غذایی است. بسیاری از افراد مبتلابه این بیماری از خستگی مفرط و کدر شدن مه مغز (Brain fog) ، فراموشی و عدم تمرکز رنج می‌برند. برای رفع خستگی و کسب انرژی، افراد به استفاده از قند و کافئین رو می‌آورند. این دو ماده بسیار مضر هستند و علاوه بر ایجاد سایر بیماری‌ها و نوسان در قند خون، عملکرد تیروئید را نیز دچار مشکل می‌کنند. برای درمان کم کاری تیروئید و یا پیشگیری از بروز آن رعایت موارد زیر می تواند مفید باشد.

  • تغذیه مناسب داشته باشید : یک رژيم غذایی مناسب، فاقد کافئین و قند (کربوهیدرات) است. مصرف کربوهیدرات‌های فرآوری شده مثل آرد نیز باید کاهش پیدا کند چرا که این مواد عملکردی شبیه قند در بدن دارند.
  • مصرف پروتئین را افزایش دهید: چون هورمون تیروئید برای انتقال به تمام بافت‌های بدن نیاز به پروتئین دارد، باید در هر وعده‌ی غذایی از پروتئین استفاده کنید. این ماده به عملکرد طبیعی غده‌ی تیروئید کمک می‌کند. مغزها، کره‌ی مغزها، محصولات دامیِ بدون آنتی‌بیوتیک ( ارگانیک، گوشت دام‌های محلی و علف‌خوار، تخم مرغ و ماهی‌های پرورشیِ سالم) و حبوبات حاوی پروتئین هستند.
  • مصرف چربی‌های سالم را فراموش نکنید: اگر به میزان کافی چربی و کلسترول مصرف نکنید، عدم تعادل هورمونی در بدن تشدید می شود. با مصرف چربی‌های طبیعی و سالم مانند روغن زیتون، روغن حیوانی، آووکادو، تخم کتان، ماهی، مغزها، کره‌ی مغزها، پنیر و ماست پرچربِ بدون هورمون و آنتی‌بیوتیک و شیر نارگیل، در میزان هورمون‌های تیروئید بدن خود، تعادل ایجاد کنید.
  • مصرف مواد مغذی را برنامه غذایی خود بگنجانید: شاید کمبود مواد مغذی در بدن منجر به کم کاری تیروئید نشود، اما اگر میزان این ریزمغذی‌ها و مواد معدنی در بدن کافی نباشد علائم این بیماری تشدید می‌شود. مواد مغذی در درمان کم کاری تیروئید عبارتند از ویتامین D، آهن، اسید چرب امگا۳، سلنیوم، روی، مس، ویتامین A ،B و یُد.
  • از مواد غذایی فاقد گلوتن استفاده کنید.
  • حساسیت‌های غذایی را جدی بگیرید.
  • غذاهای فرآوری شده مصرف نکنید: التهاب سیستمیک، پاسخ التهابی بدن به برخی از عوامل بیماری‌زا است. مصرف موادغذایی فرآوری‌شده، یکی از عوامل ایجادکننده‌ی این نوع التهاب در بدن است. اغلب التهاب‌های سیستمیک و بیماری‌های خودایمنی به یکدیگر مرتبط هستند. کاهش مصرف موادغذایی فرآوری‌شده از ابتلا به این نوع التهاب و بروز بیماری‌های خودایمنی جلوگیری می‌کند.
  • از استرس دور باشید و ورزش کنید: غده‌ی تیروئيد بسیار حساس است و به عوامل استرس‌زا واکنش نشان می‌دهد. تمرینات آرام‌بخشی مثل یوگا با کاهش استرس و ایجاد تعادل در انرژی و افزایش سوخت‌وساز بدن، علائم کم کاری تیروئید را کاهش می‌دهند.

 

برچسب ها:
, , ,

یک دیدگاه برای “کم‌کاری تيروئيد علل و درمان آن”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *