دلیل ریش نداشتن کره ای ها چیست؟ ژنتیک یا فرهنگ؟ دغدغه پوستی کره‌ای‌ها
در سریال‌ها و کلیپ‌های کره‌ای، کمتر بازیگر یا خواننده مردی را با ریش می‌بینیم و همین تصویر باعث شده خیلی‌ها فکر کنند مردان کره‌ای اصلاً ریش درنمی‌آورند. کره‌ای‌ها ریش دارند، اما ریش بیشترشان به‌طور میانگین کم‌پشت‌تر از مردان اروپایی یا خاورمیانه‌ای است و عرف جامعه هم صورت اصلاح‌شده را می‌پسندد. بنابراین کم‌پشت بودن ریش در بسیاری از مردان کره‌ای می‌تواند به ژنتیک مربوط باشد و اصلاح مداوم صورت هم در ظاهر آن‌ها نقش دارد؛ این ویژگی به‌تنهایی نشانه کمبود تستوسترون نیست. در این مقاله از هلثی لایف، سهم ژنتیک، هورمون و فرهنگ در کم‌پشتی ریش کره‌ای‌ها و دغدغه پوستی مردان این کشور را بررسی می‌کنیم.
آیا ژنتیک دلیل ریش نداشتن کره‌ای‌هاست؟
مردان کره‌ای ریش درمی‌آورند، اما ژنتیک آن‌ها حجم و تراکم موهای صورت را تعیین می‌کند. پژوهش‌های ژنتیکی چند عامل موثر بر رشد موی صورت را بررسی کرده‌اند و EDAR یکی از ژن‌هایی است که ارتباط آن با برخی ویژگی‌های مو مطرح شده است. یافته‌های محققان دانشگاه هاروارد و کالج لندن حاکی از آن است که این جهش ژنتیکی حدود ۳۰ هزار سال پیش در مرکز چین شکل گرفت و امروز در بیشتر جمعیت شرق آسیا دیده می‌شود؛ جهشی که در کنار افزایش ضخامت موی سر و فعالیت بیشتر غدد عرق، تراکم ریش را کاهش می‌دهد.
در یک پژوهش جمعیتی روی بیش از ۶ هزار نفر در پنج کشور آمریکای لاتین، ارتباط آماری میان برخی نشانگرهای ژنتیکی و ویژگی‌های ریش بررسی و گزارش شد. در این بررسی، نشانگرهای فعال این ژن بیشترین همبستگی را با کم‌پشتی ریش نشان دادند؛ در مقابل، افرادی با تبار اروپایی بالاتر ریش‌های متراکم‌تری داشتند. آزمایش روی مدل‌های حیوانی نیز تایید کرد که افزایش فعالیت این ژن، تعداد فولیکول‌های فعال مو در ناحیه چانه را به شکل چشمگیری کم می‌کند. در نتیجه، مردان شرق آسیا به‌طور میانگین ریش کم‌پشت‌تری دارند.
چرا موی سر کره‌ای‌ها ضخیم است، اما ریششان کم‌پشت؟
این دو ویژگی با هم تناقض ندارند، چون ضخامت هر تار مو با تعداد تارها فرق دارد. پژوهشی که سال ۲۰۰۲ روی نمونه پوست سر ۳۵ کره‌ای انجام شد، نشان داد تراکم موی سر کره‌ای‌ها، از سفیدپوستان و سیاه‌پوستان کمتر است. یعنی کره‌ای‌ها هم در سر و هم در صورت، به‌طور میانگین تار موی کمتری دارند، اما هر تار موی سرشان ضخیم‌تر است و همین، موی سر را پرحجم نشان می‌دهد.
آیا کم‌پشتی ریش کره‌ای‌ها به هورمون مربوط است؟
نه به آن شکلی که معمولاً تصور می‌شود. رشد ریش بیش از مقدار تستوسترون خون، به حساسیت فولیکول مو به دی‌هیدروتستوسترون (DHT) بستگی دارد. گیرنده‌های آندروژن و آنزیمی به نام ۵-آلفا ردوکتاز در فولیکول، تعیین می‌کنند هورمون مردانه چقدر روی آن اثر بگذارد. به همین دلیل، دو مرد با سطح هورمون یکسان می‌توانند ریشی کاملاً متفاوت داشته باشند و کم‌پشتی ریش به‌تنهایی نشانه کمبود هورمون نیست.
نکته قابل توجه، اثر متناقض DHT در بافت‌های مختلف است؛ اتصال DHT به گیرنده‌های فولیکول صورت، فاز رشد مو را تحریک کرده و موهای کرکی را به موهای ضخیم تر تبدیل می‌کند، اما در فولیکول‌های حساس ناحیه پوست سر، فعال شدن همین گیرنده‌ها باعث کوتاه شدن فاز رشد موی سر و در نهایت بروز آلوپسی (ریزش موی الگوی مردانه) می‌شود.
آیا فرهنگ در دلیل ریش نداشتن کره ای ها تاثیرگذار است؟
در کره قدیم، بدن و مو امانت پدر و مادر به شمار می‌رفت. در متون کلاسیک آیین کنفوسیوس، آمده که ذره‌ذره بدن تا واپسین تار مو هدیه‌ای از والدین است و نباید به آن آسیبی زد. در دوره چوسان، حفظ مو و شیوه بستن آن برای بسیاری از مردان تحت تاثیر آداب خانوادگی و آموزه‌های کنفوسیوسی بود؛ البته نمی‌توان رفتار همه افراد این دوره را یکسان دانست. این سنت چنان ریشه‌دار بود که وقتی در دسامبر ۱۸۹۵ فرمان اجباری کوتاه کردن مو صادر شد و حتی موهای پادشاه گوجونگ را بریدند، مقاومت و خشم مردم چنان اوج گرفت که حکومت ناچار شد تنها پس از دو هفته، این قانون اجباری را لغو کند.
در قرن بیستم، با تغییر سبک آراستگی و گسترش محیط‌های اداری در کره، صورت اصلاح‌شده رایج‌تر شد. این ترجیح فرهنگی هم در کنار عوامل ژنتیکی به تصویری که امروز از مردان کره‌ای می‌بینیم کمک می‌کند.
سربازی در کره چه قواعد آراستگی دارد؟
قوانین آراستگی در دوران سربازی کره نیز بسیار سخت‌گیرانه است. ارتش تا سال ۲۰۲۱ برای سربازان وظیفه، مدل موی کوتاه با حدود ۳ سانتی‌متر از جلو و کمتر از یک سانتی‌متر از کنار را لازم می‌دانست. اما پس از تذکر کمیسیون حقوق بشر، وزارت دفاع کره اعلام کرد قصد دارد حق انتخاب مدل مو (مشابه افسران) را به سربازان وظیفه بدهد.
آیا مردان کره‌ای اصلاً ریش می‌گذارند؟
بله، بعضی مردان کره‌ای ریش و سبیل می‌گذارند. با این حال، صورت اصلاح‌شده در محیط‌های کاری و رسانه‌ای کره رایج است؛ هرچند سلیقه‌ها یکسان نیستند. در پژوهشی که سال ۲۰۱۵ درباره کارکنان ۳۰ تا ۴۰ ساله کره‌ای منتشر شد، هم زنان و هم مردان، سبیل ساده و ریش کوتاه چانه را به مدل‌های دیگر ترجیح می‌دادند؛ سبکی مینیمال که از نظر آن‌ها تعادل خوبی میان آراستگی اداری و جذابیت مردانه ایجاد می‌کند.
در کنار اصلاح روزانه، برخی مردان برای کاهش موهای ناخواسته صورت سراغ روش‌های لیزری می‌روند؛ انتخاب این روش به میزان رشد مو، وضعیت پوست و ترجیح فرد بستگی دارد. طبق گزارش نشریه Money S، مراجعه مردان به کلینیک‌های پوست سئول برای لیزر موهای صورت با رشد چشمگیری روبرو شده است؛ درمانی که طی ۴ تا ۸ جلسه، تراکم موهای صورت را تا ۸۰ درصد کاهش می‌دهد و پوستی کاملاً صاف و یکدست بر جای می‌گذارد.
مردان کره‌ای به‌جای ریش به چه چیزی اهمیت می‌دهند؟
صاف و سالم بودن پوست؛ صورتی که ریش ندارد، بافت و جزئیات پوستش بسیار بیشتر دیده می‌شود و مردان کره‌ای برای حفظ این یکدستی هزینه‌های چشمگیری می‌کنند. در سئول، محصولات مراقبت از پوست و خدمات پوستی برای مردان نیز بازار قابل‌توجهی دارند؛ به‌خصوص برای کسانی که پس از اصلاح مداوم با تحریک پوست روبه‌رو هستند. برای مثال، مجموعه کلینیک‌های پوست اوراکل در منطقه گانگنام سئول که از بزرگ‌ترین مراکز تخصصی پوست در کره جنوبی است، گزارش می‌دهد که مراجعان مرد بیش از ۳۰ درصد پذیرش روزانه بخش لیزر را تشکیل می‌دهند. این افراد به‌طور میانگین سالانه بین ۱ تا ۲.۵ میلیون وون (حدود ۷۰۰ تا ۱,۸۰۰ دلار) صرفاً برای دوره‌های ترکیبی لیزر لک، جوانسازی و بستن منافذ باز پوست هزینه می‌کنند.
برای درک بهتر این موضوع و اینکه آیا چنین الگویی در کشور ما هم در حال شکل‌گیری است یا خیر، با چند کلینیک مدرن و مجهز در تهران گفتگو کردیم. در این میان، مشاور کلینیک زیبایی کیمیا اکسیر توانست آمار بسیار جالبی را در اختیار ما بگذارد؛ بر این اساس، طی دو تا سه سال اخیر، سهم مراجعان مرد برای مراقبت‌های پوستی به حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد کل مراجعان رسیده است؛ آماری که نشان می‌دهد توجه به سلامت پوست و ظاهر در میان مردان ایرانی نیز جهش معناداری داشته است. آقایان به طور میانگین، ۱۵ الی ۲۰ میلیون تومان در سال که عمدتا شامل هزینه لیزر منافذ باز پوست (برای هر جلسه، از ۳ میلیون تومان شروع می‌شود)، جای زخم/بخیه (شروع از ۲ ملیون تومان) و در مواردی جای جوش (۲.۸ تا ۶.۵ میلیون تومان) است، هزینه می‌کنند.
بالاخره چرا ریش مردان کره‌ای کم‌پشت‌تر است؟
دلیل ریش نداشتن کره ای ها ترکیبی از ژنتیک و فرهنگ است. نوعی از ژن EDAR که بیشتر مردم شرق آسیا دارند، با ریش کم‌پشت‌تر ارتباط دارد، اما کم‌پشتی ریش نشانه کمبود هورمون مردانه نیست و به حساسیت فولیکول مو به DHT برمی‌گردد. عرف آراستگی محیط کار و سربازی هم صورت اصلاح‌شده را در کره به هنجار تبدیل کرده است. مردان کره‌ای به‌جای ریش، به پوست صورت اهمیت می‌دهند و سلامت پوست یکی از دغدغه‌های اصلی آن‌هاست.
